Televisie is al tientallen jaren een vast onderdeel van het dagelijks leven in Nederland. Bijna elk huishouden heeft er minimaal één, en het toestel staat vaak centraal in de woonkamer. Toch is er in de loop der jaren heel veel veranderd aan hoe we kijken, wat we kijken en waarop we dat doen. De buis van vroeger is allang niet meer wat hij was.
Van zwart-wit buis naar plat scherm
De eerste televisietoestellen in Nederland waren grote, zware meubels met een klein scherm. Het beeld was zwart-wit en de keuze aan zenders was beperkt. In 1951 begon de Nederlandse publieke omroep met regelmatige uitzendingen. Pas in 1967 kon het Nederlandse publiek voor het eerst kijken naar een kleurenuitzending. Daarna ging de ontwikkeling snel. De beeldbuistoestellen maakten plaats voor flatscreens, eerst plasma en lcd, later oled en qled. Die laatste typen geven een veel scherper en helderder beeld dan de oude buistoestellen ooit konden. Een modern scherm is dun, licht en hangt eenvoudig aan de muur. Het formaat is ook flink gegroeid: waar vroeger een scherm van 60 centimeter breed al groot was, is een scherm van meer dan 120 centimeter tegenwoordig heel gewoon in de huiskamer.
Hoe kijkgedrag is veranderd door streaming
Streamingdiensten hebben het kijken naar tv ingrijpend veranderd. Vroeger bepaalde de omroep wanneer een programma te zien was. Nu kiest de kijker zelf wanneer en wat er op het scherm verschijnt. Diensten als Netflix, Videoland en Disney+ bieden duizenden films en series aan die op elk moment bekijkbaar zijn. Dit heet on demand kijken. Een heel seizoen van een serie in één weekend uitkijken, ook wel bingen genoemd, is voor veel mensen heel normaal geworden. Tegelijkertijd kijken mensen ook nog steeds live, vooral bij sportwedstrijden, nieuws en grote evenementen zoals het Eurovisie Songfestival. De combinatie van live en on demand maakt dat het kijkscherm meer wordt gebruikt dan ooit, maar op een andere manier dan vroeger.
Smart tv en de verbinding met internet
Een groot deel van de nieuwe toestellen is een zogenoemde smart tv. Dat is een scherm met een internetverbinding en ingebouwde apps. Hiermee open je direct streamingdiensten, YouTube of zelfs een webbrowser zonder extra apparatuur. De smart tv werkt via wifi of een vaste internetkabel en wordt net als een smartphone regelmatig bijgewerkt met nieuwe software. Sommige toestellen reageren op spraakopdrachten, zodat je zonder afstandsbediening een zender of serie kunt opzoeken. Ook is het mogelijk om het beeld van een telefoon of tablet door te sturen naar het grote scherm, wat handig is als je foto’s of video’s wilt delen met meerdere mensen tegelijk. De grens tussen televisie, computer en telefoon wordt steeds vager door al deze mogelijkheden.
Waar je op let bij het kopen van een nieuw toestel
Bij de aanschaf van een nieuw kijktoestel zijn er een paar dingen belangrijk om op te letten. De schermgrootte hangt samen met de afstand waarop je zit: een grote kamer vraagt om een groter scherm, een kleine slaapkamer om een kleiner formaat. De beeldkwaliteit wordt uitgedrukt in resolutie, waarbij 4K op dit moment de meest gebruikte standaard is voor een scherp beeld. Oled-schermen geven diepere zwarttinten en rijkere kleuren dan een gewoon lcd-scherm, maar zijn ook duurder. Verder is het goed om te kijken hoeveel aansluitingen het toestel heeft, bijvoorbeeld voor een spelcomputer of een soundbar. Een externe speaker of balk onder het scherm verbetert het geluid flink, want de ingebouwde luidsprekers van dunne toestellen zijn vaak matig. Tot slot is het slim om te controleren of het merk regelmatig software-updates uitbrengt, want dat houdt het toestel langer bruikbaar en veilig.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen oled en qled?
Oled en qled zijn twee verschillende schermmethodes. Een oled-scherm maakt licht per pixel apart aan en kan pixels volledig uitschakelen, waardoor het zwart echt diepzwart is. Een qled-scherm gebruikt een achtergrondverlichting met een speciale laag voor felle kleuren. Qled-schermen zijn vaak helderder, oled-schermen geven meer contrast. Welke beter is, hangt af van de ruimte en van wat je belangrijk vindt.
Hoeveel jaar gaat een televisietoestel gemiddeld mee?
Een televisietoestel gaat gemiddeld zeven tot tien jaar mee. Hoe lang het precies meegaat, hangt af van het gebruik en de kwaliteit van het toestel. Oled-schermen kunnen na vele jaren iets aan helderheid verliezen, maar bij normaal gebruik merken de meeste mensen daar weinig van.
Heeft een smart tv een apart abonnement nodig?
Een smart tv heeft geen apart abonnement nodig om te werken. Het toestel maakt verbinding met internet via je eigen wifi-netwerk. Voor streamingdiensten als Netflix of Videoland betaal je wel een apart maandelijks bedrag, maar het toestel zelf vraagt geen extra kosten voor de internetfuncties.
Is het schadelijk om lang naar een scherm te kijken?
Lang naar een scherm kijken kan vermoeiend zijn voor de ogen, vooral in een donkere ruimte. Artsen raden aan om regelmatig een pauze te nemen en de kamer goed te verlichten. Voor kinderen gelden extra adviezen over schermduur, omdat te veel kijken ten koste kan gaan van bewegen en slapen.
