Televisie is al tientallen jaren een vast onderdeel van ons dagelijks leven. Wat begon als een groot, zwaar apparaat in de huiskamer is uitgegroeid tot een dunne scherm aan de muur, een tablet op schoot of een telefoon in bed. De manier waarop we naar beelden kijken is in korte tijd enorm veranderd. Toch blijft het scherm een plek waar mensen samenkomen, ontspannen en de wereld volgen.
Van zwart-wit naar streaming: een lange weg
De eerste tv-uitzendingen in Nederland begonnen in 1951. Het beeld was zwart-wit en de keuze was simpel: er was één zender. In de jaren daarna kwamen er meer zenders bij en in 1967 verscheen kleurentelevisie. Het toestel stond centraal in de woonkamer en het hele gezin keek samen. Er was geen afstandsbediening, geen keuze uit honderden zenders en zeker geen mogelijkheid om iets terug te kijken. Je paste je aan het programma aan, niet andersom. Vanaf de jaren negentig veranderde dat snel. Kabelaansluitingen, satellietschotels en later digitale televisie zorgden voor meer aanbod. En met de komst van internet werd de stap naar streaming klein. Platforms zoals Netflix, Videoland en Disney+ maken het nu mogelijk om op elk moment te kijken wat je wilt, zonder vaste programmatijden.
Het kijkgedrag van Nederlanders is sterk veranderd
Nederlanders kijken nog steeds veel naar het scherm, maar de manier is anders geworden. Onderzoek laat zien dat jongeren steeds minder live kijken en steeds vaker kiezen voor uitgesteld kijken of streamingdiensten. Ouderen houden vaker vast aan het vaste schema van de publieke omroep. Het Journaal op Nederland 1 trekt nog steeds een groot publiek, maar ook programma’s van de NPO zijn nu terug te kijken via NPO Start. Wat ook opvalt, is dat mensen steeds vaker tegelijkertijd naar hun telefoon kijken terwijl de tv aanstaat. Dit wordt wel “tweede scherm gedrag” genoemd. Iemand kijkt naar een talkshow en zoekt ondertussen op wie de gast is. Of volgt een voetbalwedstrijd en reageert live op sociale media. De buis is niet meer het enige middelpunt van de avond.
Wat er te zien is: het enorme aanbod van vandaag
Het aantal programma’s en series dat beschikbaar is, is bijna niet bij te houden. Naast de klassieke Nederlandse zenders zoals NPO 1, RTL 4 en SBS6 zijn er tientallen themakanalen en streamingdiensten. Documentaires, dramaseries, realityprogramma’s, sportverslaggeving, kinderprogramma’s: voor elk wat wils. Nederlandse producties doen het daarbij goed. Series als “Mocro Maffia” en “Undercover” werden ook buiten Nederland bekeken. Tegelijk zijn internationale series als “The Crown” of “Squid Game” nu voor iedereen bereikbaar. Dit grote aanbod heeft ook een keerzijde. Veel mensen weten niet meer wat ze moeten kiezen en doorbladeren eindeloos het aanbod zonder iets te starten. Dit verschijnsel heeft zelfs een naam gekregen: keuzestress. Algoritmes van streamingdiensten proberen dit op te lossen door aanbevelingen te doen op basis van wat iemand eerder bekeek.
De toekomst van de tv in huis
De techniek staat niet stil. Moderne toestellen hebben een internetverbinding, een ingebouwde spraakassistent en ondersteuning voor 4K of zelfs 8K beeld. Sommige schermen zijn zo groot dat ze een heel muuroppervlak bedekken. Tegelijk voorspellen deskundigen dat het traditionele kijken via een vaste zender verder zal afnemen. Jongeren van nu zijn opgegroeid met YouTube en TikTok en zijn gewend aan korte, snel wisselende beelden op aanvraag. De vraag is of zij later nog een vast toestel in de woonkamer willen. Toch blijft het grote scherm aantrekkelijk voor bepaalde momenten: een spannende finale, een grote sportwedstrijd of een filmavond met het gezin. Die gezamenlijke beleving is moeilijk te vervangen door een klein scherm op zak.
Veelgestelde vragen
Hoeveel uur per dag kijken Nederlanders gemiddeld naar de tv?
Nederlanders kijken gemiddeld zo’n twee tot drie uur per dag naar beeldschermen voor ontspanning. Een deel daarvan gaat naar traditionele televisie, maar streaming en online video nemen een steeds groter deel voor hun rekening.
Wat is het verschil tussen digitale televisie en streaming?
Bij digitale televisie ontvang je zenders via een kabel, antenne of schotel en volg je een vast programmaschema. Bij streaming kies je zelf wat je bekijkt en wanneer, via het internet. Je hebt daarvoor geen vaste zender nodig.
Kun je in Nederland gratis televisie kijken?
Ja, de publieke zenders van NPO zijn gratis te ontvangen via de ether, kabel of internet. Commerciële zenders zoals RTL en SBS zijn ook gratis te bekijken. Streamingdiensten kosten wel een maandelijks bedrag, al bieden sommige een gratis proefperiode aan.
Is een smart tv nodig om te streamen?
Een smart tv maakt streamen makkelijk omdat apps zoals Netflix of NPO Start er al op staan. Heb je een gewone tv, dan kun je alsnog streamen via een kleine mediaspeler, zoals een Chromecast of Amazon Fire Stick, die je aansluit op de HDMI-ingang.
