Industrieel design is een vakgebied dat gaat over het ontwerpen van producten die mensen elke dag gebruiken. Denk aan de stoel waarop je zit, de telefoon in je hand of de lamp boven je hoofd. Al deze objecten zijn bedacht door een ontwerper die nagedacht heeft over hoe het product eruitziet, hoe het werkt en hoe het gemaakt kan worden. Het is een discipline die kunst, techniek en psychologie met elkaar verbindt op een manier die je misschien niet meteen ziet, maar wel voelt.
De geschiedenis van productontwerp in het kort
Aan het einde van de negentiende eeuw begon de industrie snel te groeien. Fabrieken konden producten in grote aantallen maken, en dat vroeg om ontwerpers die niet alleen voor één klant werkten, maar voor duizenden mensen tegelijk. In Duitsland ontstond in 1919 de beroemde Bauhaus-school, waar kunstenaars en ambachtslieden samenwerkten om gebruiksvoorwerpen te ontwerpen die zowel mooi als betaalbaar waren. Die gedachte, dat een goed ontwerp beschikbaar moet zijn voor iedereen, is nog steeds een van de kernideeën binnen het vakgebied. Later, in de twintigste eeuw, kwamen namen als Raymond Loewy en Dieter Rams naar voren. Rams is bekend om zijn tien principes voor goed ontwerp, waaronder het idee dat een product zo weinig mogelijk moet afleiden en zo min mogelijk moet zeggen. Minder is meer, dat was zijn devies.
Wat een industrieel ontwerper doet
Een industrieel ontwerper begint een project meestal met onderzoek. Wie gaat het product gebruiken? In welke situatie? Welke problemen moet het oplossen? Daarna volgt het schetsen van ideeën, het maken van modellen en het testen van prototypes. De ontwerper werkt nauw samen met ingenieurs, marketingspecialisten en productieteams. Het gaat niet alleen om hoe een product eruitziet, maar ook om hoe het in de hand ligt, hoe gemakkelijk het schoon te maken is en of het veilig gebruikt kan worden. Ergonomie, duurzaamheid en produceerbaarheid spelen allemaal een rol. Een stofzuiger die prachtig oogt maar na drie jaar kapotgaat, is geen goed ontwerp. Dat is precies waarom product design verder gaat dan alleen esthetiek.
Industrieel design in het dagelijks leven
Veel mensen denken bij design aan dure meubels of luxe auto’s, maar industrieel ontwerp zit overal. De tandenborstel in de badkamer is ontworpen zodat hij goed in de hand past en de haren de juiste stijfheid hebben voor je gebit. De plastic fles in de supermarkt is zo gevormd dat hij makkelijk te grijpen is en weinig materiaal gebruikt. Zelfs de verpakking van een pak melk is het resultaat van ontwerp waarbij is nagedacht over hoe je het op een makkelijke manier opent. Goede vormgeving valt vaak niet op, omdat het precies doet wat het moet doen zonder dat je er bij nadenkt. Dat is in veel gevallen het teken dat een ontwerper zijn werk goed heeft gedaan.
Duurzaamheid en de toekomst van productvormgeving
Steeds meer ontwerpers houden rekening met het milieu. Een product heeft een levenscyclus: het wordt gemaakt, gebruikt en uiteindelijk weggegooid of gerecycled. Hoe langer een product meegaat en hoe makkelijker het uit elkaar te halen is voor recycling, hoe beter dat is voor de planeet. Dit noemen ontwerpers ook wel circulair ontwerp. Je ontwerpt niet alleen het product zelf, maar ook de weg die het aflegt na gebruik. Bedrijven als IKEA en Fairphone houden hier al rekening mee in hun ontwerpproces. Naast duurzaamheid speelt ook technologie een grote rol. Door digitale tools en 3D-printen kunnen ontwerpers sneller testen en aanpassen. Daardoor wordt de grens tussen ambacht en industrie steeds kleiner, en kunnen ook kleine bedrijven hun ideeën omzetten in echte producten.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen industrieel design en grafisch design?
Industrieel design richt zich op fysieke, driedimensionale producten zoals meubels, apparaten en gereedschap. Grafisch design gaat over tweedimensionale communicatie, zoals logo’s, posters en websites. Beide vakgebieden overlappen soms, bijvoorbeeld bij de vormgeving van een scherm of verpakking, maar de basis is anders.
Welke opleiding heb je nodig om industrieel ontwerper te worden?
Voor een carrière als industrieel ontwerper volg je meestal een hbo- of wo-opleiding in industrial design of productvormgeving. In Nederland bieden onder andere de TU Delft en de Design Academy Eindhoven bekende opleidingen aan op dit gebied. Technisch inzicht en creatief denkvermogen zijn allebei belangrijk.
Hoe weet je of een product goed ontworpen is?
Een goed ontworpen product is prettig in gebruik, ziet er verzorgd uit en gaat lang mee. Het past bij de situatie waarvoor het gemaakt is en vraagt weinig uitleg. Als je een product oppakt en meteen begrijpt hoe het werkt, is dat een teken van doordacht ontwerp.
Speelt duurzaamheid een grote rol in modern productontwerp?
Duurzaamheid speelt een steeds grotere rol. Veel ontwerpers houden tegenwoordig al in een vroeg stadium rekening met materiaalgebruik, reparatiemogelijkheden en de verwerking van het product aan het einde van zijn leven. Dit wordt circulair ontwerpen genoemd en is een groeiende stroming binnen het vakgebied.
