Doorslaand vocht in de schoorsteen betekent dat vocht van buitenaf door het metselwerk naar binnen dringt en zichtbaar wordt als natte plekken of vlekken op de muur. Dit is een veelvoorkomend probleem, vooral bij schoorstenen die niet meer in gebruik zijn. Een niet-gebruikte schoorsteen warmt namelijk niet meer op van binnenuit, waardoor het metselwerk altijd koud en vatbaarder voor vochtopname blijft.
Het goede nieuws is dat je de oorzaak meestal kunt aanwijzen en het probleem stap voor stap kunt aanpakken. Hieronder lees je waar het doorslaand vocht vandaan komt en wat je concreet kunt doen.
Waarom geeft een schoorsteen doorslaand vocht?
Vocht dringt een schoorsteen op verschillende manieren binnen. De meest voorkomende oorzaken zijn:
- Open of ontbrekende schoorsteenkap. Zonder kap valt regenwater rechtstreeks in de schoorsteen. Het water trekt in het metselwerk en verschijnt als vochtige plek op de muur of het plafond.
- Aangetaste voegen. De cementvoegen tussen de stenen verweren door wind, vorst en regen. Kleine scheurtjes in de voegen laten water door, dat vervolgens naar binnen trekt.
- Beschadigde loodslabben of afdichtingen. Waar de schoorsteen door het dak steekt, zitten loodslabben of kitvoegen. Als die loslaten of scheuren, loopt regenwater langs de schoorsteen naar binnen.
- Condensatie van binnenuit. In een gebruikte schoorsteen kan warme rookgassen in contact komen met de koude schoorsteen wand, waardoor condenswater ontstaat. Dit werkt anders dan doorslaand vocht van buiten, maar geeft vergelijkbare natte plekken.
- Geen afsluiting van de schoorsteenmond. Bij niet-gebruikte schoorstenen staat de bovenkant vaak open. Regen, wind en zelfs vogels komen dan naar binnen.
Hoe herken je doorslaand vocht bij een schoorsteen?
Natte of gelige vlekken op de muur rond de schoorsteen zijn het meest duidelijke signaal. Soms zie je ook zoutuitslag, een wit wazig vlies op het metselwerk of de pleisterlaag. Dat zijn zouten die met het vocht naar buiten trekken. Bij ernstige vochtdoorslag kan de pleisterlaag gaan blaasjes of bladderen. Voel je de muur nat aan na een regenbui? Dan is de oorzaak bijna altijd van buitenaf.
Controleer ook het dak rondom de schoorsteen na een regenbui. Zie je water langs de schoorsteen lopen of vind je losliggende loodslabben? Dan ligt het probleem bij de afdichting op het dak, niet in het metselwerk zelf.
Stap voor stap: zo pak je doorslaand vocht in de schoorsteen aan
De aanpak hangt af van de oorzaak. Ga altijd eerst de oorzaak te lijf voordat je de binnenkant behandelt, want binnenbehandeling zonder buitenreparatie heeft weinig zin.
- Stap 1: Voegwerk controleren en herstellen. Laat het voegwerk van de schoorsteen inspecteren. Uitgeslagen of ontbrekende voegen herstel je met een vorstbestendige voegmortel. Dit is bij een gemiddelde schoorsteen een klus van een paar uur voor een vakman.
- Stap 2: Loodslabben en kitvoegen nakijken. Controleer de aansluitingen op het dak. Losse of gebarsten loodslabben moet je laten vervangen of opnieuw aanzetten. Gebruik dakdichtingskit die speciaal geschikt is voor lood en dakpannen.
- Stap 3: Schoorsteen afdekken of afsluiten. Gebruik je de schoorsteen niet meer? Dek de bovenkant af met een schoorsteenkap of sluit de schoorsteenmond af met een speciaal schoorsteenballon of een afsluitplaat. Dit houdt regen én kou buiten.
- Stap 4: Impregneermiddel aanbrengen. Na het herstellen van voegwerk en afdichting kun je de buitenkant van de schoorsteen behandelen met een waterafstotend impregneermiddel op silicaanbasis. Dit laat het metselwerk nog wel ademen, maar stoot water af. Let op: impregneren heeft weinig zin als de voegen nog kapot zijn.
- Stap 5: Binnenkant drogen en eventueel behandelen. Nadat de buitenkant dicht is, geef de muur de tijd om te drogen. Bij hardnekkige vlekken of zoutuitslag aan de binnenkant kun je een anti-zoutvlekkenprimer gebruiken voor je de muur opnieuw schildert of behangen.
Niet-gebruikte schoorsteen: extra aandacht nodig
Een schoorsteen die al jaren buiten gebruik is, geeft bijna altijd problemen met vocht. Zonder warmte van rookgassen blijft het metselwerk jaar in jaar uit vochtig, ook als er geen grote lekkage is. De combinatie van stilstaande lucht in de schoorsteenkoker en cold bridging maakt dat vocht nooit goed wegtrekt.
De meest effectieve oplossing voor een niet-gebruikte schoorsteen is afsluiten aan de bovenkant én aan de onderkant. Gebruik aan de onderkant een ventilatierooster met fijnmazig gaas. Dat houdt vogels buiten maar zorgt voor net genoeg luchtcirculatie om schimmelvorming te voorkomen. Sluit de schoorsteen volledig af zonder ventilatie, dan stapelt vocht zich op in de koker en trekt het alsnog door.
Twijfel je over de aanpak of is de schade flink? Laat dan een metselvakman of dakaannemer langskomen voor een inspectie. De kosten van goed voegwerk en een nieuwe schoorsteen kap wegen bijna altijd op tegen de schade die aanhoudend doorslaand vocht aan muren, plafonds en stucwerk aanricht.
