Een schoorsteen hoeft niet altijd boven de nok uit te komen, maar er gelden wel duidelijke minimale hoogtes om rook goed af te voeren. Of de schoorsteen boven de nok moet uitkomen, hangt af van de positie van de schoorsteen ten opzichte van het dak en de nok.
De vuistregel: wanneer moet een schoorsteen boven de nok uitkomen?
In Nederland geldt als algemene richtlijn dat een schoorsteen minimaal 0,5 meter boven de nok moet uitsteken als de schoorsteen zich binnen een horizontale afstand van 1,5 meter van de nok bevindt. Staat de schoorsteen verder van de nok af, dan gelden andere maatstaven. De bovenkant van de schoorsteen mag in dat geval niet lager zijn dan een denkbeeldige lijn van 10 graden onder de nok gemeten vanaf het dichtstbijzijnde nokpunt.
Eenvoudig gezegd: hoe verder de schoorsteen van de nok staat, hoe lager de vereiste hoogte kan zijn. Maar staat de pijp vlak naast de nok, dan is 0,5 meter erboven uitkomen verplicht. Dit is bedoeld om terugslag van rook te voorkomen, een situatie waarbij rook niet omhoog trekt maar juist het huis in wordt gezogen door windwerveling rondom het dak.
Wat zijn de minimale hoogtes in de praktijk?
Hieronder een praktisch overzicht van de meest voorkomende situaties:
- Schoorsteen binnen 1,5 meter van de nok: minimaal 0,5 meter boven de nok uitkomen.
- Schoorsteen verder dan 1,5 meter van de nok verwijderd: de bovenkant moet boven de denkbeeldige 10-gradenlijn van de nok blijven.
- Plat dak: de schoorsteen moet minimaal 0,5 meter boven de dakrand uitsteken.
- Nabij een hoger aangrenzend gebouw: de schoorsteen moet hoog genoeg zijn om niet in de windschaduw van dat gebouw te liggen, vaak tot bijna de nokhoogte van dat aangrenzende pand.
Deze maten zijn opgenomen in het Bouwbesluit en gelden als minimumeisen. Een erkend installateur of schoorsteenveger kan voor jouw specifieke situatie berekenen of de hoogte voldoende is.
Waarom is de hoogte zo belangrijk?
De hoogte van een schoorsteen bepaalt de trekkracht. Hoe hoger de pijp, hoe groter het hoogteverschil tussen de koude buitenlucht en de warme rookgassen binnenin, en hoe beter de trek. Een te lage schoorsteen trekt slecht, waardoor rook de woning in kan komen. Dat is niet alleen hinderlijk, maar bij houtkachels ook gevaarlijk door de aanwezigheid van koolmonoxide.
Wind speelt ook een grote rol. Rondom een dak ontstaan wervels en drukzones. Als een schoorsteen te laag is ten opzichte van de nok, kan de wind rook terugdrukken in de pijp. Door boven de nok uit te steken, komt de uitmonding in een zone van hogere windsnelheid, wat de afvoer juist bevordert.
Wie controleert of de schoorsteen hoog genoeg is?
Bij nieuwbouw en verbouwingen waarvoor een omgevingsvergunning nodig is, controleert de gemeente via de bouwvergunning of aan de eisen wordt voldaan. Bij een bestaande woning is het verstandig een erkend schoorsteenveger of gecertificeerd installateur te vragen de situatie te beoordelen. Zij kunnen ook meten of de trek voldoende is en of de schoorsteen aan de geldende eisen voldoet.
Twijfel je of jouw schoorsteen hoog genoeg is? Laat het altijd controleren voordat je een kachel of haard in gebruik neemt. Een te lage schoorsteen is niet alleen inefficiënt, maar kan ook een gevaar opleveren dat je liever voor bent.
