Een loket bij een schoorsteen is een loden afdichting die voorkomt dat regenwater en condenswater tussen de schoorsteen en het dakoppervlak binnendringt. Zonder een goed aangebracht loket ontstaan er lekkages, vochtproblemen en uiteindelijk schade aan de dakconstructie. Loketten zijn daarmee een van de meest kritieke details bij het waterdicht maken van een schoorsteendoorvoer.
Wat is een loket bij een schoorsteen precies?
Een loket is een strook lood die langs de aansluiting tussen de schoorsteen en het dak wordt aangebracht. Het lood sluit de naden af zodat water niet naar binnen kan kruipen. Het loket bestaat uit twee delen die samenwerken: het onderlood (ook wel liggende deel of aanliggend lood) en het overlood dat in een voeg van de schoorsteen wordt bevestigd. Samen vormen ze een waterdichte afdichting die ook kleine bewegingen van het dak of de schoorsteen opvangt.
Een onderdeel dat daarbij hoort is het zogenoemde loket-oortje. Dit is het uitstekende deel van het loodloket dat in de lintvoeg van de schoorsteen wordt bevestigd. Die lintvoeg is een horizontale voeg in het metselwerk, op de hoogte waar het loket aansluit. Het oortje wordt erin gekneld of met loodlassenpasta vastgezet, zodat het loket op zijn plek blijft ook als het dak uitzet of krimpt door temperatuurwisselingen.
Zakwater en condenswater bij schoorsteenloketten
Bij loketten in schoorstenen spelen twee soorten water een rol: zakwater en condenswater. Zakwater is regenwater dat via de buitenwand van de schoorsteen naar beneden loopt. Condenswater ontstaat aan de binnenkant van de schoorsteenwand doordat warme rookgassen afkoelen tegen het koudere metselwerk. Beide watersoorten kunnen samenkomen bij de aansluitingsdetails en zorgen voor problemen als het loodwerk niet goed is aangebracht of verouderd is.
Lood is van nature bestand tegen zowel regenwater als condenswater, wat het materiaal al eeuwenlang populair maakt voor dit soort details. Het is vormbaar, duurzaam en past zich aan oneffenheden van het metselwerk aan. Toch heeft zelfs goed aangebracht lood zijn grenzen: bij sterk zure condensvorming, zoals bij hoogrendementketels die via de schoorsteen afvoeren, kan het lood op termijn aangetast worden. In die gevallen worden soms alternatieve materialen toegepast, zoals loodvervanger op basis van aluminium of speciale rubberprofielen.
Hoe een loket bij een schoorsteen wordt aangebracht
Het plaatsen van schoorsteenloketten is handwerk dat vakmanschap vraagt. De loodstroken worden op maat gesneden en met een houten klopper of bolhamer in de gewenste vorm gebracht. De aansluiting aan de zijkanten van de schoorsteen (de zogenoemde wangloketten) vraagt extra aandacht, omdat het water hier langs de schuine kant van het dak loopt en tegen de zijwand van de schoorsteen opgestuwd kan worden.
De gebruikelijke aanpak werkt als volgt:
- Het onderlood wordt op het dakoppervlak gelegd, onder de dakpannen of dakbedekking, zodat water erover heen wegloopt.
- Het overlood wordt in de lintvoeg van de schoorsteen geschoven en daarna dichtgeknepen of vergoten, zodat het stevig vastzit.
- Op de bovenhoeken worden extra stukken lood aangebracht die de hoeken waterdicht afsluiten.
- Bij een schoorsteenvoet die hoger dan het dakvlak uitsteekt, wordt ook een aparte druprand aangebracht om afspatten van water te voorkomen.
Na het aanbrengen wordt het loket gecontroleerd op gaten, onvoldoende overlap en losse bevestigingen. Een klein puntje dat niet goed sluit is genoeg voor een hardnekkige lekkage.
Wanneer zijn schoorsteenloketten aan vervanging toe?
Lood heeft een lange levensduur, maar niet eeuwig. Na tientallen jaren gebruik kunnen loketten scheuren, loslaten of zo dun worden dat ze niet meer waterdicht zijn. Tekenen dat het loket aan vervanging toe is: vochtplekken op het plafond of in de wanden nabij de schoorsteen, zichtbare scheuren of gaten in het lood, lood dat loskomt uit de lintvoeg, en roestsporen of verkleuringen op het metselwerk van de schoorsteen zelf.
Bij een renovatie van een dak worden schoorsteenloketten standaard meegenomen in de inspectie. Het is verstandig om dit niet over te slaan, ook als de dakpannen nog in goede staat zijn. De loketten zijn namelijk vaak al ouder dan de pannen, zeker als het dak eerder is opnieuw gelegd zonder de loodaansluitingen te vervangen.
Laat loketten altijd controleren en aanpassen door een erkend dakdekker of loodgieter die bekend is met loodwerk. Slordig uitgevoerd loketten zijn een van de meest voorkomende oorzaken van schoorsteenlekkages, en de gevolgen (vochtschade, houtrot, schimmel) zijn een stuk duurder te verhelpen dan het werk aan het lood zelf.
